Metody i narzędzia badawcze

Dążąc do tego, aby droga do realizacji podjętego zadania badawczego była jasna i wyczerpująca, aby praca przebiegała sprawnie dobrałam odpowiednie metody i narzędzia badawcze.

Przez metodę badań rozumieć należy, system założeń i reguł pozwalających na uporządkowanie praktycznej lub teoretycznej działalności, aby można było osiągnąć cel, do którego się świadomie zmierza.” (J. Sztumski 1984, s. 46).

Każda metoda wymaga odpowiedniego doboru narzędzi badawczych, „otóż narzędzie badawcze jest przedmiotem służącym do realizacji wybranej techniki badań.” (T. Pilch 1995, s. 42).

W mojej pracy zastosowałam następujące metody: obserwację, ankietę, wywiad i analizę dokumentów pedagogicznych.

W celu stwierdzenia, czy u badanych dzieci można zauważyć działania skierowane na podejmowanie prób czytania i pisania w czasie zabaw lub zajęć dydaktycznych w przedszkolach zastosowałam obserwację. Obserwacja według T. Pilcha jest „czynnością badawczą polegającą na gromadzeniu danych drogą spostrzeżeń.”(T. Pilch 1995, s. 77). Obserwacja miała charakter ciągły prowadzona była od marca do czerwca 2000r. w ciągu całego dnia pobytu dziecka w przedszkolu, przebiegała w warunkach naturalnych. Notatki obserwacyjne sporządzałam w przygotowanym do tego celu arkuszu obserwacyjnym dziecka. „Arkusz to wcześniej przygotowany kwestionariusz z wytypowanymi wszystkimi zagadnieniami, które objąć ma obserwacja.” (T. Pilch 1995, s. 80). Przygotowałam arkusz obserwacyjny dla dzieci 3-5-letnich i dzieci 6-letnich. Arkusz obserwacyjny zawierał dane dotyczące dziecka: imię, wiek, rok uczęszczania do przedszkola oraz wytypowane kategorie zachowań, które obejmowała obserwacja. W przygotowanej do tego celu tabeli w odpowiednich rubrykach obok określonego zagadnienia obserwacyjnego notowałam spostrzeżone fakty i okoliczności mające związek z tym zagadnieniem. Każda obserwacja zawiera datę oraz częstotliwość występowania obserwowanego zjawiska.

 

Następną metodą, jaką wykorzystałam w swoich badaniach była ankieta. Według T. Pilcha „ankieta zatem, jest techniką gromadzenia informacji polegająca na wypełnianiu najczęściej samodzielnie przez badanego specjalnych kwestionariuszy na ogół o wysokim stopniu standaryzacji w obecności lub najczęściej bez obecności ankietera.” (T. Pilch 1995, s. 86-87).

Aby dowiedzieć się czy dziecko ma kontakt z książką w domu, w jakiej formie przekazywane są dziecku bajki, czy wykazuje zainteresowanie nauką czytania i pisania, jaki jest stosunek rodziców do nauki czytania i pisania ich dziecka, przygotowałam kwestionariusz ankiety dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym. Według T. Pilcha „Pytania ankiety są zawsze konkretne, ścisłe i jednoproblemowe. Najczęściej bez pytania są zamknięte i zaopatrzone w tak zwaną kafeterię, czyli zestaw wszelkich możliwości odpowiedzi.” (T. Pilch 1995, s. 87).

Kwestionariusz ankiety dla rodziców zawierał 13 pytań zamkniętych skategoryzowanych. Ankieta była anonimowa, określić tylko należało wiek i posiadane wykształcenie.

Kolejną metodą wykorzystana w moich badaniach był wywiad z dziećmi przedszkolnymi. „Wywiad jest rozmową badającego z respondentem według opracowanych wcześniej dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz.” (T. Pilch 1995, s. 82).

Przeprowadzony wywiad miał na celu określenie: zainteresowań dziecka bajkami i książkami, ulubionego sposobu odbioru literatury przez dziecko, preferowanych technik plastycznych, znajomość liter i umiejętność czytania i pisania. Opracowałam kwestionariusz wywiadu z dzieckiem 3-4-letnim i z dzieckiem 6-letnim, dla dzieci młodszych zawierał 12 pytań otwartych, a dla dzieci starszych 14 pytań otwartych.

W badaniach przeprowadziłam także analizę dokumentów pedagogicznych prac plastycznych dzieci, które pozwoliły stwierdzić czy dziecko w swoich pracach odzwierciedla zainteresowanie słuchaniem bajek lub czytaniem książek, czy wykorzystuje w nich umiejętność pisania oraz jakie cechy posiadają te wytwory. W tym celu przygotowałam kartę analizy prac plastycznych dla każdego dziecka, która zawierała dane dotyczące dziecka: imię, wiek, rok uczęszczania do przedszkola oraz kryteria analizy: kolorystykę, kompozycje, sposób zapełniania kartki, czytelność zadanego tematu, wielkość i proporcje elementów, zastosowanie szczegółów, sposób odwzorowania, stosowanie wzorów literopodobnych oraz podejmowanie prób pisania w pracach. W osobnej rubryce notowałam, jakie cechy według przyjętych kryteriów analizy, posiada dana praca plastyczna dziecka.

Przeanalizowałam Program wychowania w przedszkolu poszukując już od najmłodszych treści związanych z przygotowaniem do nauki czytania i pisania. T. Pilch mówi, że „badanie dokumentów i materiałów jest techniką badawczą służącą do gromadzenia wstępnych, opisowych, także ilościowych informacji o badanej instytucji czy zjawisku wychowawczym. Jest także techniką poznawania biografii jednostek i opinii wyrażonych w dokumentach.” (T. Pilch 1995, s. 88).

Dane analizy Programu wychowania w przedszkolu umieściłam w specjalnej przygotowanej karcie analizy, która zawierała hasła programowe dotyczące nauki czytania i przygotowania do nauki pisania według grup wiekowych z uwzględnieniem działów programowych oraz kolejności i stopnia trudności wprowadzonych i opracowanych wiadomości i umiejętności w tym zakresie.

About these ads

Informacje pedagodzy
Pomagają pisać prace

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: